Ses Hastalıkları

Ses günlük yaşamda önem taşıyan, cevre ile iletişimi sağlayan kişiye özel bir oluşumdur. Temel olarak dil, dudak ve dişlerin yardımı ile şekillenen, farenks, damak ve burun rezonasyonu ile güçlenen ses tellerinin titreşimidir. Konuşma sırasında dudaklar, dişler, dil, damak ve ses tellerinin birbirleri ile teması  artikulasyonu sağlar.  Konuşma sırasında ses tellerinde titreşime neden olan solunuma dikkat edilmesi gerekir. Ses hastalıklarında gözlenen en sık belirti ses kısıklığıdır. Ses kısıklığı sesin boğuk, kısık, pürüzlü, çatallı, dalgalı olması olarak tarif edilebilir. Ayrıca gün içinde seste değişiklik, konuşmada zorluk, boğaz ağrısı gibi şikayetlerde olabilir. Genellikle sesin yoğun kulanıdığı meslek gruplarında (öğretmen, imam, çağrı merkezi çalışanları, şarkıcı, avukat, vb.) ses hastalıklarına daha çok rastlanır. Ses kısıklığı KBB, nöroloji, psikiyatri doktorlarından ve  konuşma patoloğundan oluşan bir ekip tarafından değerlendirilmelidir.

Ses kısıklığı nedenleri

1.       Fonksiyonel

1.       Psikojenik

Anksiyete, endişe, depresyon, kişilik bozuklukları, spazmodik disfoni, puberte (mutasyonel falsetto)

2.       Habituel

Hiperkinetik ya da hipokinetik habituel disfoni

 

2.       Organik

1.       Enfeksiyonlar

Viral ya da bakteriyel üst solunum yolu hastalıklarının tetiklediği farenjit, sinüzit, larenjit

2.       Enfeksiyon dışı larenjit

Alerji, irritant maddelerin solunumu, sigara, larengofarengeal reflü

3.       Travma

a.       Fiziksel travma ( öksürük, yüksek ses ile konuşma, şarkı söyleme , entubasyon)

b.       Cerrahi  travma ( tiroidektomi, kalp cerrahisi, göğüs cerrahisi, ses tellerine yönelik cerrahi işlemler)

4.       Nörolojik bozukluklar

Parkinson hastalığı, myasteni gravis, ALS, multiple skleroz, serebrovasküler bozukluklar

5.       Genetik sendromlar

Cri du cat, Gerhart sendromu, Werner sendromu

6.       Endokrinolojik

Puberte, hipotiroidi, hipertiroidi, menstrual siklus, gebelik

7.       Yaşlılık

8.       İlaçlar

Antihipertansifler, bronkospazm yapan ilaçlar, hormonlar, doğum kontrol hapı

9.       Tümörler

a.       Benign ( nodül, polip, papilloma, granuloma)

b.       Malign

 

Ses kısıklığında tanı

1.       Anamnez

Ses kısıklığının başlangıcı, süresi, uygulanan tedaviler, daha once ses kısıklığının olup olmadığı, sigara kullanımı, hastanın mesleği, sistemik hastalıkları, genetik özellikler, geçirdiği cerrahi girişimler, hastanın psikolojik durumu  değerlendirilmelidir.

2.       Fizik muayene

Seste değişikliğe neden olabilecek burun tıkanıklığı, bademciklerde büyüklük, ses tellerinde patolojiye neden olabilen farenjit, sinüzit, allerjik rinit araştırılmalıdır.

3.       Indirek larengoskopi

Poliklinik şartlarında endoskopik olarak ses tellerinde nodul, polip, lökoplazi, displazi, kanser, reflü ya da fonasyon sırasında kapanma bozukluğu olup olmadığı değerlendirilir. Uyum sağlayamayan hastalarda transnazal (burundan) fiberoptik larengoskopi uygulanabilir.

4.       Videolarengostroboskopi

Kesik ışığın frekansının ve ses tellerinin titreşimlerinin frekansı ile uyuşması ses tellerinin dalgalanmasını yavaşlamış olarak gözlenmesine neden olur. Böylece ses tellerindeki patolojiler daha iyi belirlenir.

5.       Direkt larengoskopi

Ameliyathane şartlarında mikroskopik olarak büyütülerek ses tellerinin değerlendirilmesidir.

6.       Akustik ve aerodinamik analiz

Sesin frekansı, şiddeti , ses tellerinin titreşimi ve solunum analizi edilir.

7.       Larengeal Elektromiyografi (EMG)

Ses tellerini çalıştıran kasların fonksiyonunun değerlendirildiği iğne ve elektrod ile yapılan bir uygulamadır.

 

Ses kısıklığında tedavi

1.       Ses istirahati

Enfeksiyoz, travmatik yada cerrahi sonrası ses kısıklığının kalıcı olmaması ve ses tellerinde oluşan patolojinin gerilemesi için ses istirahati önemlidir.

2.       Medikal tedavi

Enfeksiyon, alerji, larengofarengeal reflü, psikojenik ses kısıklığı gibi durumlarda medikal tedavi verilir.

3.       Ses terapisi

Ses telinin nodul ve polibinde, fonksiyonel ses kısıklıklarında, tek taraflı ses telinin çalışmadığı durumlarda,  nörolojik  ses kısıklıklarında, fonocerrahi öncesinde ve sonrasında ses terapisinden fayda görülebilir.

4.       Fonocerrahi

1.       Mikrolarengeal Cerrahi (MLS) Genel anestezi altında mikroskopik olarak nodül, polip, sulkus, granulom, papillom, displazi, kanser, ses teli felcinin solunumu güçleştirdiği patolojilerde kullanılan  cerrahi tedavidir.

2.       Intrakordal enjeksiyon Ses tellerinde kapanma problemine neden olan ses teli felci, sulkus anomalileri, yaşa bağlı ses telindeki zayıflığın ya da ses teline yapılan cerrahi işlemlerin tedavisinde çeşitli materyallerin ses teline enjeksiyonu ile daha iyi bir ses elde edilmesi amaçlanır.

3.       Tiroplasti  Ses tellerinin pozisyonu ve gerilimi değiştirilerek tek taraflık ya da çift taraflı ses teli felcine bağlı ses kısıklıklarında, sesin inceltilmesi yada kalınlaştırılmasında kullanılan cerrahi tedavidir.

5.       Botoks enjeksiyonu

Spazmodik disfoni tedavisinde EMG kullanılarak patolojiye yol açan larengeal kas gruplarına botoks uygulanmasıdır.

İleri evre ses teli kanserlerine yönelik tedaviler evreye gore açık yada kapalı teknik cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi olarak değişmektedir. 

 

Öneriler

1.       Bol su tüketin

2.       Alkollü ve kafeinli gıdalardan uzak durun.

3.       Sigara içmeyin.

4.       Yüksek ses ile uzun sureli konuşmalar yapmamaya çalışın.

5.       Acılı, baharatlı, ekşi gıdalardan  ve  asitli içeceklerden kaçının.

6.       Tok olarak uyumayın.

7.       Ses kısıklığı ortaya çıktığında konuşmaktan çekinin. 10 günden uzun süren ses kısıklığında mutlaka KBB doktorunuza muayene olun.

 

Kaynaklar: *Larenks Hastalıkları, Prof.Dr. Sefa KAYA. Bilimsel Tıp Yayınevi, 2002.

  *Laryngology and Head&Neck  Surgery, Volume 5, Scott-Brown's Otolaryngology.  Butterworth-Heinemann International Editions,1997.

Tıbbi Kadromuz
Etkinlik Takvimi
Basında KBB Klinik
Ameliyat Sonrası
Ödüller
Bunları Biliyor musunuz?
"Kulak kirinin temizlenmesi alışkanlık yapmaz."
Eğitim Programlarımız